Vreemde associaties

Vreemde associaties1 Het is in kringen van creativiteitsonderzoek wijd geaccepteerd dat het samenbrengen van dingen of gedachten die op het eerste gezicht weinig met elkaar van doen hebben creatieve vondsten oplevert. Ook dat het zoeken naar en in een breed en wijd vertakt netwerk van associaties (‘Waar doet mij dit allemaal nog meer aan denken?’) de kans op originele gedachten vergroot.

Het vermogen om dit te doen – veel en verre associaties hebben – is een vorm van wat divergent of divergerend denken wordt genoemd (Russ e.a., 2011). Om vervolgens nieuwe en soms heel gekke verbindingen tussen al die associaties te maken, die nog bruikbaar zijn ook, dát is creativiteit. Divergent denken an sich is op de keper beschouwd dus niet creatief, maar wel een competentie die de kans op creatieve ideeën vergroot, en dat weer met met mate want e.e.a. wordt nogal eens overschat (Sawyer, 2013).

Het inzetten van tests die het divergerend denkvermogen vaststellen wordt helaas vaak verward met het meten van creatief denkvermogen. Het een sluit het ander niet uit – er is een correlatie – maar het is niet hetzelfde. Ze kunnen het best gezien worden als een indicatie voor het potentieel om creatief te denken (Runco, 2011).

Vreemde associaties2Goed, er zijn dus tests die divergerend denken ‘meten’, maar die tests zijn op zijn best indicaties voor creatief vermogen. Zijn er nu ook tests die het combinerend denkvermogen testen, test die aangeven hoe goed je bent in het maken van verre en vreemde combinaties? Er wordt al sinds decennia onderzoek gedaan naar creatief denkvermogen en dus ja, natuurlijk is er zo’n test: ‘de Remote Associates Test’ of kort ‘RAT’ (verre associatietest).

Die gaat zo. Deelnemers aan de test krijgen een lijst van telkens drie woorden. De vraag luidt: ‘Wat verbindt (associeert) deze begrippen?’
Voorbeelden uit de oorspronkelijk tests van Sarnoff Mednick zijn deze (de antwoorden staan helemaal onderaan):

CREAM        SKATE           WATER
SHOW          LIFE               ROW
CRACKER     FLY                FIGHTER
DREAM        BREAK           LIGHT
HOUND       PRESSURE    SHOT

(uit Sawyer, 2013)

Merk op dat dit met name verbale associaties zijn en dat er ‘maar’ één goed antwoord per triplet gevraagd wordt. Iets wat we in het dagelijks gebruik niet direct met creativiteit associëren. Maar de test meet dan ook ‘maar’ een heel nauw omschreven competentie die je – net als divergent denken – in het hele complex van creatief denken moet plaatsen en beoordelen.

In dit artikel vind je het verslag van een experiment met ‘remote associates’ waarin Nederlandse begrippen worden gebruikt (het verslag zelf is in het Engels). Leuk om eens te doen met je leerlingen of collega’s (zie ‘Table 1’ op pagina 38 voor de woordcombinaties).

De antwoorden van de RAT-voorbeelden zijn: ICE, BOAT, FITE, DAY en BLOOD.

Referenties:
Runco, M.A. (2011) Divergent Thinking. In: Runco, M.A. & Pritzker S.R. (ed.), The Encyclopedia of Creativity, pp. 402-403. London: Academic Press/Elsevier.
Russ, S.W. & Dillon, J.A. (2011) Associative Theory. In: Runco, M.A. & Pritzker S.R. (ed.), The Encyclopedia of Creativity, p. 66. London: Academic Press/Elsevier.
Sawyer, R.K. (2013) Explaining Creativity, the science of human innovation, pp. 46-52. New York: Oxford University Press.

David2klDavid

 

Dit bericht werd geplaatst op door .

Een gedachte over “Vreemde associaties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.