Vooronderstellingen doorbreken

rechtsvoorrangVooronderstellingen zijn aannames; dingen die we al doende geleerd hebben of die ons zijn ingeprent; een stoel heeft 4 poten en een leuning, rechts heeft voorrang. Vooronderstellingen – we noemen ze ook wel denkpatronen – hebben een functie. Zo zorgen vooronderstellingen ervoor dat we elkaar goed begrijpen; als je om een stoel vraagt, krijg je geen koekenpan, en het voorkomt veel blikschade.

Zo loopt alles op rolletjes. Creativiteit komt om de hoek kijken wanneer de vooronderstellingen het laten afweten (problemen) of wanneer we wel eens wat anders willen (verlangens). Het doorbreekt de patronen.

In het activiteitenvoorbeeld van Rianne Hofma (Een creatieve make-over!, in deze nieuwsbrief) staat het doorbreken van vooronderstellingen centraal. De vooronderstellingen worden gevonden in het lichaam. Rianne vaagt aan de kinderen: “Hoe ziet je lijf eruit?”. De antwoorden zijn vooronderstellingen: 2 armen, 5 vingers, bij de benen net zoiets; een hoofd met haar, ogen, oren en een neus; en zo voorts.

Deze algemene bekendheden nemen Rianne en haar leerlingen als springplank om te gaan veranderen, de patronen te doorbreken. Dat kan op allerlei manieren, draai het om; geef het een andere kleur, vorm, hoeveelheid; verwissel het. De kinderen kunnen deze “chirurgische” ingrepen heel goed zelf verzinnen.
Het is overigens helemaal niet erg om iets voor te doen. Creativiteit kun je prima leren door voorbeelden na te volgen. Grote mensen hebben het dan over “inspiratie” opdoen.

fotoDe resultaten zijn bijzonder. De kinderen veranderen – op papier met schaar en lijm gelukkig – hun lijf. Aan de buitenkant ontstaan nieuwe “wezens”. En aan de binnenkant? De kinderen laten zien wie ze van binnen zijn of willen zijn (robots, een hond, een zwevend persoon). Als ze wat ouder zijn, kunnen de vragen over vooronderstellingen zich ook richten op die innerlijke persoon. Dat is een stap op weg naar diepere zelfreflectie en weer een springplank om nieuwe mogelijkheden te verkennen voor jezelf.

In de nieuwsbrief vind je een materiaal dat aansluit op “Een creatieve make-over!” om vooronderstellingen speels te doorbreken: VeRanDErSTeNEn!

Wetenschappelijke bronnen, voor wie zijn tanden in vooronderstellingen en creatief denken wil zetten:

  • Over cognitieve processen die een rol spelen bij verbeelding en het doorbreken van patronen: Ward, T.B. en Kolomyts, Y. (2010) – Cognition and creativity (pp. 93-112). In Kaufman, J.C. en Sternberg, R.J. The Cambridge handbook of creativity. New York: Cambridge University Press.
  • Over het gericht stimuleren en ontwikkelen van creatief denken en creatief gedrag in onderwijssituaties: Sternberg, R.J. (2003) – The development of creativity as a decision-making proces.  In  Sawyer, K.R. Creativity and development (pp. 91-138). New York: Oxford University Press.
Dit bericht werd geplaatst op door .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.