Laat kinderen groeien door nieuwsgierigheid!

Schermafbeelding 2015-02-11 om 19.57.32‘Nieuwsgierigheid brengt ons verder’. Zomaar een reclame in de Elsevier trekt mijn aandacht, dus ik lees verder. Shell gaat nog even door met mooie woorden: ‘Nieuwsgierigheid heeft ons vele innovaties gebracht. Belangrijk, want die zijn hard nodig voor de toekomst’. Als we er even vanuit gaan dat dit klopt, dan zou het toch ook zo moeten zijn dat onderwijs in Nederland nieuwsgierigheid bij kinderen stimuleert? Dat klinkt logisch, toch? Alleen weet ik uit mijn dagelijkse praktijk als schoolleider dat het niet zo is.

En dat terwijl nieuwsgierigheid power heeft! Het laat kinderen groeien. Nieuwsgierigheid zorgt dat kinderen met veel plezier en enthousiasme op onderzoek gaan, initiatief nemen, de mouwen opstropen en doorzetten tot ze eindelijk hun beloning krijgen: het antwoord, dat weer nieuwe vragen doet opborrelen!

Maar de leerkracht van 2015 heeft het te druk voor nieuwsgierigheid. In de les moet gepresteerd worden. Kennisoverdracht staat centraal, want de kinderen moeten goed scoren op landelijke toetsen. Om aan die druk te voldoen, lijkt het onderwijs ‘arm’ te zijn geworden. Het is niet de nieuwsgierigheid en de vraag van de kinderen die inhoud geeft aan de onderwijsinhoud. In het huidige onderwijs is het antwoord op de vraag van de juf of de meester belangrijker geworden. En dat doet een onderwijshart pijn. Geen enkele leerkracht (of schoolleider, zoals ik) is aan de baan begonnen om kinderen goed te trainen voor een test. De passie van leerkrachten is kinderen stimuleren, laten groeien en iets nieuws leren in een betekenisvolle situatie.

Wat gaat er mis? Waarom wordt er zo weinig met nieuwsgierigheid gewerkt in de klas? Dat onderwerp hebben Jelle Jolles (Universiteitshoogleraar Neuropsychologie), Sanne Dekker (VU Centrum Brein & Leren) en ik bij de kop genomen in ons onderzoek: Nieuwsgierigheid, een basis in de school?!?  We hebben 16 leerkrachten geïnterviewd en een korte vragenlijst laten invullen over nieuwsgierigheid. De uitkomst is zeer de moeite waard en soms ook schokkend! Slechts 20% (!) van de leerkrachten vindt dat zij hun opvattingen over nieuwsgierigheid in de praktijk kunnen brengen, terwijl 93%  graag met nieuwsgierigheid zou werken. “Het is een natuurlijke vorm van leren en het werkt lekkerder als een kind een houding heeft van: Ik wil alles weten, ik wil aan de gang”, aldus een leerkracht van groep 6. Maar de hoge administratieve en academische druk gooit roet in het eten en zorgt dat leerkrachten een andere keuze moeten maken. De leerkracht heeft juist vrijheid  en vertrouwen nodig om los van methodes en zonder een al te kritische blik van ouders, collega’s of onderwijsinspectie ruimte te maken voor nieuwsgierigheid. (Kijk voor meer adviezen in onze informatiefolder!)

Gelukkig lijkt nieuwsgierigheid bezig aan een comeback! Zo heeft nieuwsgierigheid een plek in de 21th century skills bemachtigd en is daarmee een vaardigheid voor de toekomst. Wel blijft het spannend of wij nu al kunnen voorspellen wat kind in het jaar 2100 moet kennen en kunnen, maar toch. Iets minder ver in de toekomst dan, het onderwijs in jaar 2032. Onder deze noemer startte Sander Dekker (geen familie van Sanne)  recent een brede maatschappelijk discussie over de vraag wat kinderen eigenlijk moeten leren. Femke Cools, Leraar van het Jaar 2014/2015 primair onderwijs, heeft aandacht gevraagd voor nieuwsgierigheid in haar gesprek met de staatssecretaris. “Ieder mens moet de nieuwsgierige blik van een vierjarige behouden. Ik zie te veel kinderen die hun intrinsieke motivatie kwijt zijn.“  Maar die intrinsieke motivatie, daar gaat het om! Wij mensen kunnen niet zonder nieuwsgierigheid. Het is onze drijvende kracht voor vernieuwing. Bovendien zorgt nieuwsgierigheid dat ons brein in de startblokken springt om te leren. Daarmee zijn onderwijs en nieuwsgierigheid onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Het is belangrijk voor kinderen,  leerkrachten en de hele maatschappij! Een nieuwsgierig mens blijft leren en dat willen we toch allemaal?

Wachten we tot het schooljaar 2032? Of komen we nu in beweging? Voor mijn school weet ik het antwoord en ik hoop dat velen mij zullen volgen. Ik ben nieuwsgierig naar morgen!

Annemarie

 Annemarie-signoff Annemarie Trouw
Schoolleider Sint Maartenschool Limmen

Annemarie deed haar onderzoek samen met en werd er in ondersteund door Sanne Dekker en Jelle Jolles van het Centrum Brein & Leren, Vrije Universiteit Amsterdam

 Sanne-signoff Dr. Sanne Dekker
Onderzoeker Centrum Brein & Leren,
Vrije Universiteit Amsterdam
 CDOJolles-nwsbrf2 Prof. Dr. Jelle Jolles
Universiteitshoogleraar Neuropsychologie,
Directeur Centrum Brein & Leren, Vrije Universiteit Amsterdam
Dit bericht werd geplaatst op door .

2 gedachten over “Laat kinderen groeien door nieuwsgierigheid!

  1. Marian jansen

    Dit is zo waar het omgaat! Het geeft kinderen vertrouwen in zichzelf enz. Ik geef zelf ook cursussen aan leerkrachten als binnen niet naar buiten kan, kan buiten niet naar binnen. Ook ouders wees nieuwsgierig en sta open.

    Reageren
  2. Wiebe Kloppenburg

    LS,
    Prachtige visie………

    Staan PO en VO misschien (te) dwingend in dienst van het universitaire leerstoelen? Dit is wel mijn ervaring als VO-leraar Gym/VWO/HAVO. Ik zoek steun voor mijn promotie-onderzoeksvoorstel over relaties tussen ontologie en epistemologie. Mijn promotie wil instrumenten ontwikkelen verbonden met nieuwsgierigheid van leerlingen naar vakkenverbindingen en samenhang in het VO-curriculum.

    Vraag: Kunnen/mogen hoogleraren nog nieuwsgierig zijn naar hun eigen kennisgrondslagen en leerstoelverbindingen? Meer dan 20 (!) in potentie relevante hoogleraren-promotoren toonden geen nieuwsgierigheid naar het lonkend perspectief van mijn onderzoek vanuit mijn verbazing en verwondering.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.