Make creativity great again!

Ik ben nu 26 jaar en werk al een aantal jaren in het technische onderwijs. De laatste tijd zie ik een verandering bij het bedrijfsleven en hierdoor ook bij onze school. Er worden op het Graafschap College studies ontwikkeld met de naam ‘Smart building’ en ‘Smart industrie’. Technologie ontwikkeld zich razend snel. De afgelopen jaren is er door de komst van het internet, de computer en daarna de smartphone veel veranderd.

Robots vervangen steeds vaker de banen van mensen. Door deze veranderingen worden er ook veranderingen verwacht van ons als mensen. In onderwijsland wordt al een lange tijd gezegd dat we studenten moeten opleiden voor de toekomst. Er wordt gesproken over 21-eeuwse vaardigheden. Het kennisnet heeft hier een nieuw model voor ontwikkeld. Een belangrijk onderdeel van deze 21-eeuwse vaardigheden zijn ‘creatief denken’ en ‘probleem oplossen’. Vaardigheden zijn al veel belangrijker geworden dan parate kennis. Voor mij is het creatief denken een belangrijke vaardigheid. Hoe ga je je straks nog onderscheiden van een robot? Deze kan toch alles veel sneller! Hij zeurt nooit, werkt 24 uur per dag en kost op den duur minder geld dan een werknemer. Ik denk dat je je kunt onderscheiden van de robot door dingen te doen waar een robot op dit moment nog niet voor gemaakt is, namelijk zelf nadenken. Een robot wordt geprogrammeerd en volgt zijn programma, hier zal hij niet vanaf wijken. Als mens kun je dit juist wel doen!

Om mee te gaan in de maatschappij die zich razendsnel ontwikkeld ben ik van mening dat je je juist moet kunnen onderscheiden. Wanneer je creatief kunt denken kun je juist andere associaties maken als die voor de hand liggen. Is het niet vreemd dat kleuters creatiever zijn dan volwassen mensen? Kleuters kunnen makkelijker buiten de kaders denken dan volwassenen. Ken Robinson is al een lange tijd bezig om creativiteit belangrijker te maken in het onderwijs. Wij leren in de huidige maatschappij creativiteit juist af! Door onze regels en structuren zijn we gewend om alles binnen deze structuren te doen. Als ontwerper, docent en als persoon is mijn ontwerpvraag daarom dan ook: Hoe kan ik een methode of tool ontwikkelen dat de MBO-student motiveert om meerdere ideeën te gaan ontwikkelen.

Tijdens mijn studie industrieel product ontwerp (IPO) werd ik al direct geduwd in het korset van ‘methodisch ontwerpen’. Dit is een lineair proces dat elke stap eerst afsluit voordat je naar de volgende stap gaat. In 2008 heb ik zelf een kaart gemaakt met de belangen in het ontwerpproces.

Deze kaart laat het methodisch ontwerpen zien met de belangen van mensen tijdens het ontwerpproces. Dit ontwerpproces zit lineair in elkaar en in het ontwerpproces worden ideeën en concepten getoetst aan de hand van een programma van eisen (PVE). Waar is hier de plek voor een uniek idee? Waar is de ruimte voor een bijzondere ingeving? Waar is de creativiteit? Aan deze zoektocht ben ik al een tijd geleden begonnen. In de herfstvakantie ben ik afgereisd naar Amerika om te kijken hoe ze hier met het ontwerpproces omgaan. Ik ben twee weken verbleven bij Cynthia Harrison. Zij is docente Graphic Deisgn aan het Casper College. Tijdens deze reis heb ik de overeenkomsten en de verschillen in kaart gebracht. Het is mij opgevallen dat er in Amerika veel tijd wordt besteed aan de keuze momenten en studenten elkaar ook feedback geven op elkaars ontwerpen. Deze resultaten heb ik vast gelegd in een poster.

Het Casper College werkt niet met projecten en studenten lopen geen stage. Hierdoor is er weinig creativiteit nodig bij de technische opleidingen. Studenten krijgen opdrachten die ze moeten uitvoeren. Dit systeem vind ik erg ouderwets. Het schoolsysteem dat wordt gehanteerd in Amerika zal in Nederland niet kunnen werken. De klassen zijn erg klein (maximaal 12 leerlingen) en elke leraar heeft zijn eigen lokaal en kantoor. Door de kleine klassen zie je dat de docenten veel meer persoonlijke aandacht aan de student kan geven.

Tijdens mijn verblijf in Amerika heb ik verschillende aspecten bevestigd gekregen, namelijk dat de drempel laag moet zijn om zonder weerstand verschillende concepten op te leveren. De leerlingen moeten zich in de klas veilig voelen en respect hebben voor elkaars opmerkingen hierdoor kunnen ze beter en eerlijker feedback aan elkaar geven. Door mijlpalen te zetten tijdens het ontwerpproces kunnen de leerlingen hier naar toe werken. Presentaties aan de gehele klas werkte op het Casper College erg goed. Doordat leerlingen hun ontwerp aan elkaar laten zien, willen ze ook allemaal ontwerpen opleveren van goede kwaliteit.

Om antwoord te vinden op mijn hoofdvraag (Hoe kan ik een methode/tool ontwikkelen die de MBO-student motiveert om meerdere ideeën te genereren?) heb ik deze in twee deelvragen opgedeeld:

  1. Hoe motiveer je een MBO-student?
  2. Hoe worden unieke ideeën ontwikkelt?

Om studenten gemotiveerder te maken voor de opdrachten die ze voor school moeten doen maak ik gebruik van de zelfdeterminatietheorie (deci en ryan 2000). Deze theorie beschrijft dat er drie natuurlijke basisbehoeften zijn die, indien deze bevredigd worden, een optimale functionering en groei van een persoon toestaan. Deze basisbehoeften zijn verbondenheid, bekwaam voelen en het gevoel zelf de regie te hebben. Om meer verbondenheid te creëren in de school met de projecten van de studenten heb ik een wand gemaakt waar de studenten hun projecten visueel maken. Deze wand zorgt ervoor dat de studenten de projecten zichtbaar maken en niet alle informatie alleen maar op de computer laten staan.

Het internet beïnvloed ons dagelijkse leven. We veranderen van een kennismaatschappij naar een maatschappij waarin veel kennis kan worden opgezocht op internet. Om te ontdekken hoe unieke ideeën worden ontwikkeld heb ik een experiment gedaan met eerste jaars studenten ‘Industrieel Design’. Studenten hadden de opdracht om een vouwkruk te ontwerpen. Om niet direct op het internet te blijven hangen heb ik studenten de opdracht gegeven om een ‘spuugmodel’ te maken voor hun ontwerp. Ze hebben verschillende vouwsystemen gemaakt en ze zijn hier een les mee bezig geweest.

Aan het einde van de les heb ik de studenten gevraagd wat ze hieraan hadden gehad. Dit hebben ze verwoordt in 3 woorden per persoon. Wat mij het meeste opviel is dat een hoop studenten het ‘tijdsverdoening’ vonden, maar dat sommige studenten ook het gevoel hadden elkaar beter te leren kennen en dit terwijl leerlingen al bijna een schooljaar bij elkaar in de klas zaten. Een volgend experiment was het geven van een opdracht die minder strak is geformuleerd. Studenten moesten een instelbare bureaulamp ontwerpen die een 3d geprint onderdeel bevatte. Studenten die het lastig vonden om zelf een product te maken hebben een product gemaakt die in de buurt komt van een standaard bureaulamp. Hier was mijn doel om van kopiëren naar creëren te komen.

 

De verschillende creativiteitstechnieken heb ik geplaatst in een grafiek om zo te zien welke techniek voor mijn participanten goed werkt. De grafiek heeft 3 variabelen namelijk; patronen doorbreken, ideecreativiteit en de motivatie van de student. Uit deze grafiek blijkt dat het morfologisch overzicht de meeste ideecreativiteit en de meeste motivatie wekt.

Het morfologisch overzicht is een onderdeel geworden van een lessenserie ‘creatief denken’. Creativiteit is altijd al van belang geweest in onze maatschappij, maar vanwege de snelle technologische ontwikkelingen worden vaardigheden steeds belangrijker, zeker het ‘creatief denken’ en het ‘oplossen van problemen’. Na gesprekken met verschillende experts (Harold van Dartel, David van der KooijHilko van Idsinga, Dick Swaab en Nol Twigt) is deze lessenserie ‘creatief denken’ ontwikkeld. Het boek ‘Creativiteit Hoe? Zo!’ van Igor Byttebier is mijn leidraad geweest voor deze lessenserie. De lessenserie bestaat op dit moment uit 5 lessen:

Les 1         Bewustwording van patronen denken
Les 2/3    Groepsbrainstormsessie
Les 4         Uitwerken ideeën tot de oplossing
Les 5         Eindpresentaties

De ideeënmatrix is een deel geworden van de lessenserie. Deze ideeënmatrix is een bestaande matrix (morfologisch overzicht) die ik heb aangepast en visueel heb gemaakt. Expert Nol Twigt gebruikt het morfologisch overzicht in zijn eigen ontwerpmethode. Deze ideeënmatrix is een start van mijn eigen tool of methode die de MBO-student moet motiveren om meerdere ideeën te gaan genereren. De matrix maakt inzichtelijk welke oplossingen er allemaal zijn bedacht voor een essentiële functie. Deze oplossingen kun je met elkaar combineren om zo meerdere ideeën te ontwikkelen.

Om de matrix goed te kunnen gebruiken moet je de essentiële functies van het ontwerpprobleem zien te vinden. De matrix heeft mij het inzicht gegeven dat studenten makkelijk meerdere ideeën kunnen genereren, maar ze vinden het erg moeilijk om de essentiële functies van en een ontwerpprobleem te vinden. Ook vind ik dat er nog te weinig creativiteit wordt gebruikt om de matrix in te vullen. Er zal een herontwerp moeten komen…  Zal het dan toch lukken om creativiteit weer ‘great again’ te maken?

Louise Elferink
Teacher Industrial Design
Graafschap College

 

 

Dit bericht werd geplaatst op door .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *